Zestawienie dochodów i wydatków odpowiada na proste pytanie: czy miesięczne wpływy na emeryturze pokryją miesięczne wydatki? Odpowiedź ma sens tylko wtedy, gdy obie strony liczysz tak samo.
Przed emeryturą masz prognozę, np. z kalkulatora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS), czyli szacunek oparty na założeniach. Gdy już pobierasz świadczenie, masz rzeczywiste wpływy. Tych dwóch sytuacji nie mieszaj w jednym zestawieniu.
Na początek: ustal, czy zestawiasz prognozę przed emeryturą, czy rzeczywiste wpływy przy pobieraniu świadczenia. Arkusz dochodów i wydatków ma pola na oba warianty.
Trzy warunki porównania
- Miesięcznie. Wpływy i opłaty, które pojawiają się raz w roku, zapisz osobno albo podziel przez 12.
- Netto. Porównuj kwotę, którą faktycznie dostajesz, czyli po potrąceniu składki i podatku.
- W tych samych cenach. Gdy ceny rosną, ta sama kwota za 10 lat kupi mniej niż dziś. Przyszłą kwotę i dzisiejsze wydatki trzeba więc wyrazić w cenach z jednego roku. Więcej wyjaśnia tekst o kwocie w złotych i sile nabywczej.
Jeśli któregoś warunku nie da się spełnić, zapisz różnicę jako nieustaloną i dopisz, czego brakuje.
Przed emeryturą: którą kwotę wziąć z kalkulatora ZUS
Jeśli już pobierasz emeryturę, przejdź do części „Przy pobieraniu świadczenia: rzeczywiste wpływy”.
Kalkulator emerytalny ZUS liczy prognozę emerytury na moment przejścia na emeryturę. Bierze pod uwagę składki zapisane na koncie w ZUS i założenia o przyszłych latach, m.in. o inflacji i wynagrodzeniach. ZUS zaznacza, że wynik jest prognozą, a nie faktyczną emeryturą, i nie może być podstawą roszczeń. Kalkulator nie podnosi też wyniku do kwoty najniższej emerytury, bo nie sprawdza warunków stażu, od których zależy to podwyższenie. Jeśli prognoza wychodzi niska, zapytaj w ZUS, czy spełniasz te warunki.
Ekran wyniku kalkulatora na zus.pl (stan na 17 października 2026 r.) pokazuje dwie miesięczne kwoty brutto:
1. kwotę nominalną, czyli w złotych z roku przejścia na emeryturę;
2. tę samą kwotę „zdyskontowaną inflacją na obecny rok”, czyli przeliczoną na dzisiejsze ceny. Według ZUS obrazuje ona siłę nabywczą prognozy w tym roku.
Do porównania z dzisiejszymi wydatkami weź drugą kwotę. Nie dziel jej drugi raz przez wzrost cen, bo kalkulator już to zrobił.
Kalkulator liczy prognozę tylko na przyszły rok i kolejne lata. Jeśli wiek emerytalny osiągasz w tym roku, ZUS kieruje do doradcy emerytalnego w placówce. Możesz też zadzwonić do Centrum Kontaktu Klientów (22 560 16 00) albo umówić się na e-wizytę.
Hipotetyczna emerytura z Informacji o stanie konta to inny szacunek. ZUS podaje ją osobom, które do końca poprzedniego roku skończyły 35 lat. Liczy ją z tego, co jest zapisane na koncie, w dwóch wariantach: bez dalszych składek albo przy założeniu, że do wieku emerytalnego będą wpływać składki w dotychczasowej średniej wysokości. Nie uwzględnia przyszłej waloryzacji składek ani założeń kalkulatora, np. o inflacji i wynagrodzeniach. W zestawieniu wpisz tylko jedną prognozę i zapisz, skąd pochodzi.
Jeśli inne źródło podaje tylko kwotę w złotych z roku przejścia na emeryturę, podziel ją przez łączny wzrost cen do tego czasu. Załóżmy wzrost cen o 3% rocznie przez 10 lat. Po 10 latach ceny są wtedy około 1,344 raza wyższe niż dziś, czyli o około 34% (dziesięć liczb 1,03 pomnożonych przez siebie). Prognoza 5000 zł brutto za 10 lat to w dzisiejszych cenach około 3720 zł brutto (5000 zł ÷ 1,344). Wynik zależy od przyjętego założenia o cenach.
Z brutto na netto: składki i podatek
Kwotę w dzisiejszych cenach pomniejsz o potrącenia według dzisiejszych zasad. Kolejność ma znaczenie: próg podatkowy i kwota zmniejszająca podatek są zapisane w ustawie w dzisiejszych złotych, więc stosuj je do kwoty w dzisiejszych cenach, a nie do kwoty nominalnej.
To uproszczenie. Zakłada, że te kwoty będą rosły razem z cenami, a ustawa ich automatycznie nie podwyższa. Jeśli do Twojej emerytury zostaną takie same jak dziś, podatek będzie wyższy, a netto w dzisiejszych cenach niższe. W przykładzie poniżej byłoby to około 74 zł miesięcznie mniej.
Według przepisów obowiązujących 17 października 2026 r. ZUS co miesiąc zwykle potrąca z emerytury:
- składkę w wysokości 9% kwoty świadczenia (art. 79, 81 i 85 ustawy z 27 sierpnia 2004 r., Dz.U. 2025 poz. 1461);
- zaliczkę na podatek dochodowy: 12% kwoty świadczenia minus 300 zł. Te 300 zł to miesięczna część kwoty zmniejszającej podatek, która wynosi 3600 zł rocznie. ZUS liczy zaliczkę inaczej, jeśli złożysz oświadczenie albo wniosek, np. gdy tę kwotę ma uwzględniać też pracodawca (ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych, art. 27, 31b, 32 i 34). Przy świadczeniu do 2500 zł brutto zaliczka wynosi 0 zł. Od nadwyżki dochodu ponad 120 000 zł w roku stawka wynosi 32%.
Masz też inne dochody, np. z pracy? Podatek liczy się wtedy od ich sumy, więc kwota netto może być inna. Przepisy mogą się też zmienić do dnia przejścia na emeryturę. Takie netto to Twój scenariusz, a nie wyliczenie ZUS.
Fikcyjny przykład: pani Danuta, 50 lat
Pani Danuta planuje przejść na emeryturę w wieku 60 lat, w 2036 r. Załóżmy, że kalkulator ZUS pokazuje jej 5300 zł brutto w chwili przyznania emerytury i 4000 zł brutto w cenach z 2026 r. Miesiąc na emeryturze, wyceniony w dzisiejszych cenach, kosztowałby ją 3700 zł.
1. Kwota do porównania: 4000 zł brutto w dzisiejszych cenach.
2. Składka 9%: 4000 zł × 9% = 360 zł.
3. Zaliczka na podatek: 4000 zł × 12% − 300 zł = 180 zł.
4. Netto: 4000 zł − 360 zł − 180 zł = 3460 zł.
5. Różnica: 3460 zł − 3700 zł = −240 zł miesięcznie w dzisiejszych cenach.
Gdyby pani Danuta zestawiła kwotę nominalną 5300 zł z wydatkami 3700 zł, zobaczyłaby nadwyżkę 1600 zł, której w tym scenariuszu nie ma. Przykład pomija zaokrąglenia i inne dochody.
Od prognozy ZUS do zestawienia z wydatkami. Najpierw kwota w dzisiejszych cenach, potem potrącenia, na końcu porównanie. Fikcyjny przykład, założenia: prognoza 5300 zł brutto w chwili przyznania w 2036 r., czyli 4000 zł brutto w cenach z 2026 r.; wydatki 3700 zł miesięcznie w cenach z 2026 r. Źródło: obliczenia własne; składka 9% i zaliczka na podatek według przepisów, stan na 17.10.2026.
Przy pobieraniu świadczenia: rzeczywiste wpływy
Jeśli już pobierasz emeryturę, prognoza nie jest potrzebna. Weź zakończony miesiąc i wpisz kwoty, które rzeczywiście wpłynęły: świadczenie po potrąceniach, dochód z pracy i inne powtarzalne wpływy. Każde źródło zapisz w osobnym wierszu, z datą.
Wpływy raz w roku zapisz osobno. Na przykład dodatkowe roczne świadczenie pieniężne, tzw. trzynastkę, ZUS wypłaca w kwietniu razem z emeryturą (ustawa, art. 5 i 6). Emerytury są też co roku waloryzowane, czyli podwyższane, od 1 marca. W 2026 r. wskaźnik waloryzacji wyniósł 105,3%: kwotę świadczenia pomnożono przez 1,053, czyli podniesiono o 5,3% (komunikat ministra rodziny, pracy i polityki społecznej). Po zmianie kwoty zaktualizuj zestawienie.
Wydatki liczone tak samo jak dochody
Podziel wydatki na miesięczne i okresowe. W planie przyszłego miesiąca koszt roczny podziel przez 12 i zapisz termin płatności. Przy zakończonym miesiącu wpisz to, co faktycznie zapłacono, a rezerwę na kolejne opłaty zapisz osobno. Tej samej opłaty nie licz dwa razy: w całości i jako średniej.
Uwzględnij mieszkanie i rachunki, żywność, transport, wymagane spłaty, ubezpieczenia i inne stałe zobowiązania. Przed emeryturą wyceniaj wydatki w dzisiejszych cenach, tak jak dochody.
Co zrobić z wynikiem
Przy każdej liczbie zapisz źródło (decyzja, wyciąg, prognoza, własny szacunek), datę, rok cen i to, czy kwota jest brutto, czy netto.
Różnica to wynik rachunku przy przyjętych założeniach, a nie ocena Twoich wyborów. Pokazuje, ile brakuje lub zostaje w miesiącu. Nie wskazuje produktu ani decyzji inwestycyjnej. Jeśli odkładasz też w programach lub na kontach emerytalnych, zbierz ich dokumenty według tekstu o różnicach między nimi.
Ćwiczenie: wypełnij jeden wariant arkusza dla jednego miesiąca i zapisz jedno pytanie do sprawdzenia, np. o założenia prognozy albo o wydatek, którego kwoty nie znasz. Prognozę przygotujesz według instrukcji kalkulatora ZUS.
Źródła
- ZUS — Kalkulator emerytalny, prognozowana emerytura
- ZUS — Kalkulator emerytalny, wersja uproszczona (ekran wyniku)
- ZUS — Obliczenia w kalkulatorze emerytalnym to prognoza, a nie faktyczna emerytura
- Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 199
- Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 592
- Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 1461
- Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 1749
- Komunikat Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z 11 lutego 2026 r. w sprawie wskaźnika waloryzacji emerytur i rent w 2026 r. (M.P. 2026 poz. 202)
- Ustawa o dodatkowym rocznym świadczeniu pieniężnym dla emerytów i rencistów, tekst jednolity Dz.U. 2024 poz. 891
